Telefon
WhatsApp
SERİGRAFİ BASKI TEKNİĞİ - İPEK BASKI
SERİGRAFİ BASKI TEKNİĞİ - İPEK BASKI

BASKI YÖNTEMLERİ 1. SERİGRAFİ BASKI TEKNİĞİ

Mürekkebin, kalıbın delik (görüntülü) kısımlarından baskı altı malzemesi üzerine aktarıldığı baskı tekniğidir. Serigrafi baskı aynı zamanda Elek Baskı, İpek Baskı, (literatürde) Şablon Baskı olarak da bilinir. Sistemin en önemli özelliği, diğer baskı teknikleriyle (ofset, tipo, flekso, tifdruk) basılamayan ya da çok zor basılan değişik malzemeler cam, porselen, metal, taş, kumaş) üzerine baskı yapabilmesidir. Yani kısaca sıvıların ve gazların dışında her şeye baskı yapılabilinen bir tekniktir. Baskı kalıbının ana malzemesi ipek, plastik ya da metal kılcal dokumalardır. Bu dokumaların sıklığı baskı kalitesini etkiler. 

Serigrafi (elek) baskı tekniğinde kalıp hazırlama aşamasında dokuma üzerine ışığa duyarlı emülsiyon, ince bir tabaka halinde sürülür ve kurutulur. Üzerine film koyulup pozlandırılır. Suyla banyo edilir. İş olan yerdeki emülsiyon tabakası poz görmediğinden çözünür ve banyoda atılır. İş olmayan yerdeki emülsiyon tabakası ise (pişer) dokumaya tutunur ve kalır. Kalıp üzerine mürekkep sürülerek rakle yardımıyla baskı gerçekleştirilir. Kalıp, baskı işlemi bittikten sonra selülozik solventler (çözücüler) ile temizlenerek yani emülsiyon tamamen yok 2 edilerek başka bir iş için kullanıma hazır hale getirilir. Serigrafi kalıbı diğer baskı tekniklerinin kalıpları gibi baskı bittikten sonra atılmaz, tekrar kullanılır.

1.1. SERİGRAFİ BASKI HAZIRLIK İŞLEMLERİ

1. İpek gaze gergin çerçeveye (ahşap veya metal-alüminyum) geçirilir.

2. Emülsiyon, ipek gazeye çok ince bir tabaka şeklinde homojen olarak rakle ile sürülür.

3. Emülsiyonlu kalıp kurutulur.

4. Filmdeki görüntü kalıba pozlandırılır.

5. Orijinaldeki görüntü (+) pozitif, kalıptaki görüntü (-) negatif, işteki görüntü (+) pozitif olur.

6. Banyo işleminden sonra iş olan alanlardaki emülsiyon çözünür. İş olmayan alanlarda sertleşmiş emülsiyon bulunur.

7. İş olmayan yerlerde bulunan küçük boşluklar (toz, çapak), rotüş işlemi ile kapatılır.

8. Görüntünün dışındaki alanlar (çerçeve kenarları) koli bandıyla veya kağıtla kapatılır.

9. Kalıp, serigrafi tezgahına monte edilir.

10. Baskı yapılacak kağıt görüntü alanından daha büyük kesilir.

11. Kalıp altına basılacak materyal yerleştirilir.

12. Kalıbın üzerindeki mürekkebi çekmek için, görüntü alanından daha büyük bir raklenin seçilmesi gerekir.

13. Baskıda kullanılacak mürekkep önceden bir kap içerisinde (spot renk ise reçetesine göre) hazırlanır. Mürekkebin kıvamı ne çok katı ne çok sıvı olmalıdır.

14. Kağıdın baskı masası üzerinden kaymaması için küçük köşegenler (pozalar) yerleştirilir.

15. Mürekkep, kalıbın üzerine ve görüntünün dışına dökülür.

16. Kalıp yüzeyine mürekkep verilir, kalıp yavaşça kağıdın üzerine bırakılır ve iki elle kavranan rakle vasıtasıyla mürekkep transfer edilir.

17. Deneme baskılarda istenilen sonuçlar alındıktan sonra esas baskıya geçilir.

18. Baskı işlemi bitince kalıbın üzerindeki fazla mürekkep, mürekkep kutusuna geriye alınır. 

1.2. SERİGRAFİ BASKIDA KULLANILAN SERİGRAFİ BASKI MALZEMELERİ

1. Gaze (Serigrafi İpeği)

2. alüminyum veya Ahşap Çerçeve

3. Ragle lastiği ve ragle çekeceği

4. Işıklı Masa

5. Film

6. Foto Emülsiyon

7. Baskı Tezgahı - Manuel serigrafi baskı aparatı

8. Kurutma Tezgahı RAYK

1.2.1. GAZE (İPEK) Serigrafi ipeklerinin görevi, üzerine dökülen mürekkebin ipeğin deliklerinden istenilen miktarda geçmesini sağlamaktır. Serigrafi çalışmalarında ilk zamanlar ipekten yapılan dokumalar kullanıldığı için ipek baskı adı verilmiştir. Baskı kalıbının ana malzemesi plastik, ipek ya da metal kılcal dokumalardır. Bu dokumaların sıklığı baskı kalitesini etkiler.

1.2.1.1. GAZE TÜRLERİ

1.2.1.1.1. İPEK DOKUMA İpek gazeler tabii ipeğin en iyi kalitesinden yapılırlar. Titizlikle yapılan imalat sayesinde, gayet muntazam ipek ve dokular elde edilir. Raklenin yapacağı herhangi bir tahribatı önlemek için lino tekniği ile dokunurlar. Özellikle ince gazelerde örgü olarak bez ayağı ve tafta kullanılır. Bu örgüler iplik sayısının artışı dolayısıyla meydana gelen iplik bükülmesini önler. İpekten yapılan şablonların alkaliye karşı hassas oluşları olumsuz nitelikleridir. 

İpek ipliği çok sayıda ince liflerden oluşur. Bu nedenle emülsiyon tabakası ve laklar ipek gazeye gayet iyi yapışırlar. Sentetik dokuya kıyasla mürekkebi geçirme ipliğin kaba yüzeyi nedeniyle daha yavaş olur. İpek gazeler küçük ve orta boy baskı işlerinde, okul ve sanat atölyelerinde bugün kullanılmaktadır. Çünkü çok fazla germe olanağı vardır. (Küçük boy çerçeveler söz konusu)

1.2.1.1.2. PLASTİK DOKUMA

Polyester ve polyamid olarak iki ayrı grupta incelenir. Perlon ve naylon, polyamid gruba dahildirler. Bütün sentetik dokumalar çok dayanıklı, mürekkep geçirgenliği yüksek, kimyasal maddelere karşı dayanıklı ve üzerine baskı motifinin kopya edilmesinden sonra emülsiyonun açılmasına uygundur.

1.2.1.1.2.1.POLYESTER GAZE

Polyester gaze sentetik polyester elyaftan yapılır. Dokumada kullanılan iplik çok sayıda ince elyaftan oluştuğu için (multiflament) çok elyaflı iplik olarak bilinir. Foto emülsiyonu ve laklar, multiflament iplikten oluşan gazeler üzerine gayet iyi yapışırlar. Asitlere karşı dayanıklıdırlar. Soğuk sulandırılmış alkali ve organik çözücülere karşı dirençleri mükemmeldir. Yüksek ve iyi bir gerilim gücü, yeteri kadar esneklik; bu doku tipinin olumlu özellikleridir. Polyester gazenin nem alma oranı %4’dür. Bu da çok önemsiz bir miktar olduğundan, ne kadar ıslatılırsa ıslatılsın nem durumu değişmez. Polyester gazeler neme karşı hassas olmadıkları için çok sabit kalabilirler. Ayrıca gerilim belli limitler içinde uygulanabildiğinden, ısıya karşı da hassasiyet göstermezler ve dolayısıyla iyi baskı yapılabilir. Zaten polyester doku imal edilirken öyle bir tarzda işlem görür ki, sıcaklık 100 °C’ye çıksa bile fire vermez

Polyester gaze aşınma direnci bakımından ipek gazeden üstün, fakat polyamid gazeden daha düşüktür. Mürekkep geçirgenliği naylon (polyamid) dokulara kıyasla daha azdır. Polyester gazeler çok büyük metrajda baskı yapılmadıkça masa ve makine baskıları için de kullanılır. Naylon gazeler için yüksek dereceli bir gerilim tatbiki imkansız olduğu zaman, ki bu son derece lüzumludur, eğer başarılı olmak isteniyorsa polyester gaze kullanılmalıdır. Şablon çerçevelerinde (tahta veya zayıf metal profil) dayanıklılık azsa polyester gaze kullanılır. Uygun bir gaze numarası seçerek, mürekkebi kuvvetle emen malzemeler üzerinde dahi en mükemmel sonuç elde edilir. (Renk reçetesine başvurularak). Diğer taraftan sentetik malzemeler üzerine düzgün bir yüzey meydana getirmede polyester gazeleri kullanmak uygundur. Mürekkep geçirgenliği son derece düşük ve örgü gözeneği %9-18 olan özel gazeler; sentetik kumaşların makine baskılarında kullanıldığı gibi, masa baskıları için de kullanılırlar. Sentetik kumaşların mürekkep emme kabiliyetleri çok düşüktür. Bu nedenle net baskı elde etmek için son derece ince bir mürekkep tatbiki gerekir.

1.2.1.1.2.2.POLYAMİD GAZE (NAYLON)

Naylon ve perlon, polyamid elyaftır. Çok sağlam olması nedeniyle sürekli ve ağır şartlar için de kullanılır. Naylon, şablon yapımında bu gün kullanılan 1. derecede elyaf olup mekanik ve masa şablon baskısı için en uygun gazedir. Tek tek naylon ipliklerden oluşan böyle dokulara (mono fiber) tek iplikli dokular denir. Bu dokular çok üstün özellikleri nedeniyle yaygın şekilde birçok ülkede kullanılan fosforlu bronz gazenin yerini almış bulunuyor. Bu gün fosforlu bronz gaze ya eski metotlarda veya özel isteklerde kullanılır. Naylon gazelerde olumlu sonuç alınmak isteniyorsa malzemenin nitelikleri çok iyi bilinmeli, işlenecek malzemenin seçimi, şablonların yapımı ve şablonların ne gibi kimyasal işlemler gördüğü dikkate alınmalıdır. Naylon dokular, çok sık olabildiklerinden, ince bir mürekkep tabakası sağlarlar. Bu özellik, süratli baskı makinelerinde yapılan üst üste yaş baskılar için çok yararlıdır. Özel işlerde kullanılan küçük gözenekli naylon gazelerden mürekkep, rakleyi kuvvetle bastırmaksızın ince bir tabaka halinde geçer. Bu yüzden astar bezi 6 kullanılmadan doğrudan doğruya makinedeki kumaşa baskı yapılabilir. Şablonlar, baskı işleminde yan yana ve birbirini izleyen bir sistemde olduğundan, seri baskı imkanı vardır. Şekil 8. Naylon ipek Yüksek gerilme gücü, sağlamlığı, nem kapma azlığı, iyi boya geçirgenliği, esnekliği ve en ince gözenekli dokuya sahip oluşu, bu gazenin üstün nitelikleridir. Naylon, iplik büküm işleminden aşırı derecede esneklik gösterdiğinden naylon gazeler sabitleştirilirler. Buna gerilme hattı denir. Bugün kaliteli kumaş yapımcıları naylon gazelerin aşırı esnekliğini ortadan kaldırmışlardır. Öyle ki çerçeveye geçirildiğinde her yönde %5’den daha fazla gerilemezler. Doğru olarak gerilmiş naylon gazelerle en keskin kenar çizgileri bile elde edilir. Nem alma miktarı %4 olmasına rağmen, doku ıslak olduğu zaman naylonun uzaması değişir. Serigrafi ipeği çerçeveye gerildiğinde bir miktar uzar. Bu uzama yaşken çok daha kolaylıkla olabilir. Sağlam elyaf bile, belli bir çekme eğilimi gösterir, sıcakta gevşer ve daha düşük sıcaklıkta tekrar gerilir. Bu nedenle çalışma sırasında, yıkarken ve depoya kaldırılırken çok dikkatli olmalıdır. Naylonun ışık geçirgenliği dolayısıyla, ipek ve terylenden daha kısa bir sürede kopyaları yapılmalıdır. Polyamid elyaf ultraviyole ışınlarının etkisinde kalınca bozulur. Uzun süre ultraviyole ışınlarının etkisinde bırakıldığı zaman bir takım özelliklerini yitirir. Bu nedenle gazeler doğrudan gün ışığı alan yerde depolanmamalıdır. İplik yüzeyleri düzgün olduğundan baskı mürekkebi gazeden çabuk ve kolaylıkla geçer. Şekil 9. Naylon Gazenin Büyütülmüş Hali

1.2.1.1.3. METAL DOKUMA

Bronz ve metal paslanmaz çelik tellerden oluşur. En önemli özelliği esnekliğinin çok az olmasından dolayı trikromi baskıya son derece uygun olmasıdır. Ayrıca metal dokumalar, baskı mürekkeplerinin kuvvetli alkalilerine, diğer dokumalara göre daha dayanıklıdırlar. Bu büyük avantajına karşın sert dokumasının çabuk gevşemesi kolayca bükülmesi veya kırılması dezavantajlı taraflarıdır. Metal dokular ölçülerini muhafaza edebilme özelliklerinden dolayı çok hassas işlerin kullanımında nadiren bazı atölyelerce kullanılır. 

1.2.1.2. ELEK ÜZERİNDEKİ YAZILARIN İNCELENMESİ

Serigrafi baskıda kullanılan ipekleri incelediğimizde üzerinde ipek numarası, üretici firma adı, iplik yapısı (mono veya multi kısaltmaları ile), ipliğin kalitesi (S, M, T, HD), rengi ve üretilen devletin adı (Made in İtaly, Made in Türkiye) gibi bilgilerin bulunduğu görülür. Bu bilgilerin anlamları sayesinde ipek seçimi yapılır.

1.2.1.2.1. İPEK NUMARASI

Dokumada 1 cm²’ye düşen iplik sayısıdır. İpliğin sıklığı, seyrekliği, amaca ve isteğe uygunluğu bu sayılarla ilişkilidir. Uluslararası standartlara göre yapılan numaralama ve kodlama sistemi, doğal ipek dokumalar, sentetik dokumalar ve metal dokumalar için ayrı ayrı düzenlenmiştir. Doğal İpekler; 6, 8, 10, 12, 14, 16, 20, 24 Naylon Dokumalar; 43, 49, 55, 62, 71, 79, 90, 100, 110, 120, 130, 140, 150, 165, 180 Polyester Dokumalar; 55, 62, 68, 73, 77, 90, 95, 100, 110, 120, 130, 140, 165 Metal Dokumalar; 100, 120, 140, 160, 180, 200, 250, 300, 350, 400 Şekil 10. Dokuma Sıklığı Tablo 1. Gaze çeşidinin mürekkep kullanımına etkisi İpek No İplik Cinsi Gözenek Büyüklüğü ( Mikron ) İplik Kalınlığı (Mikron) Açık Alan (%) İpek Kalınlığı (Mikron) 1 Litre Mürekkeple teorik olarak basılabilecek m 2 Polymon 19T PET 375 180 45 320 6,6 Polymon 30T PET 188 140 31.9 260 12 Sefar 43-80 PET 149 80 40.8 130 18 Polymon 54T PET 115 64 38.7 100 25 Polymon 77T PET 77 48 35 80 35 Polymon 100T PET 57 40 32.5 65 47 Sefar 120-34 PET 45 34 29,6 55 61 Polymon 120-34 PET 45 34 29,6 55 61 Sefar 140-34 PET 31 34 19,6 53 97 Sefar 150-30 PA 35 30 25,5 52 75 Sefar 165-27 Sarı PET 29 27 22,3 43 104 Sefar 165-31 PET 23 31 14,5 48 142 Sefar 180-31 PET 23 31 14,5 43 153 Sefar 180-27 Sarı PET 22 27 15,1 43 153 Polymon 195SL PET 16 31 9 57 192 8 1.2.1.2.2. İPLİĞİN ÇAPI Dokumada kullanılan ipliğin mikron değeridir. İpekte 1 cm²’de bulunan iplik sayısı azaldıkça ipliğin çapı artar, bu sayı yükseldikçe iplik çapı küçülür. Örneğin, 1 cm²’de 51 iplik bulunan bir dokumada iplik çapı 80 mikron olduğu halde, 200 iplik bulunan dokumada 30 mikrona düşer. İpliğin kalitesini ve niteliğini gösteren uluslararası bazı harfler ve sayılar vardır. • S: (Small - İnce) • M: (Medium - Orta Kalın ) • T: (Thick - Kalın) • HD: (Heavy Duty - Çok Kalın) İplik kalınlığı aynı zamanda dokumanın mukavemetini, dayanıklılığını belirtir. HD tipi dokuma, çok kalın mürekkep filmi verdiklerinden genellikle rölyef baskıda kullanılır. Bunlar 1 cm²’de aynı sayıda iplik olmasına rağmen iplik çapının değişmesiyle ortaya çıkan durumu gösterir. Örneğin 1 cm²’de 55 iplik varsa harfi S ise iplik çapı 48 mikron, harfi T ise 60 mikron ve harfi HD ise 70 mikron olmaktadır. İpeğin iplik kalınlığı, baskıda farklı sonuçların ortaya çıkmasına neden olur. İplik kalınlığı arttıkça, iplikler arası boşluklar yani mürekkep geçecek delikler azalır ve baskı yüzeyinde oluşacak mürekkep tabakası kalınlığı artar. İplik kalınlığı azaldıkça iplikler arasındaki delikler genişler, baskı yüzeyinde ince bir mürekkep tabakası oluşur.

1.2.1.2.3. BASKI KALİTESİNE GÖRE İPEK SEÇİMİ

Serigrafi baskı sisteminde gerekli koşulların sağlanmasıyla her türlü yüzeye baskı yapılabilir. Bundan dolayı baskı yapacak kişi baskı materyalinin yüzey özelliklerini iyi bilmeli; bu yüzeye uygun dokuma ve mürekkep seçmelidir. Aksi durumda uygun olmayan ipek, baskı kalitesini olumsuz etkilemektedir. Bu yüzden serigrafide elek seçimi zor bir karardır. Cam gibi emici olmayan ve kaygan bir yüzeye baskı yapmak için kullanılacak elek 150 ile 200 numara arasında olmalıdır. Baskıda yüksek yerine düşük numaralı eleklerin seçilmesi halinde eleğin iri gözeneklerinden geçecek olan mürekkep miktarı gerekenden fazla olacağından cam yüzeyinde yayılmalara neden olacaktır. Böyle bir seçimde örnek olarak 1 mm olarak tasarlanan bir çizginin 1,5-2 mm kalınlığında olması, düzgün şekil ve çizgilerin kenarlarının tırtıklı olması sorununu ortaya çıkarır. Örtücü ve mürekkep kalınlığı istenilen işlerin baskısında düşük; tramlı ve ince detay isteyen işlerin baskısında yüksek numaralı elekler tercih edilir.Gerekli tüm ipek numara çeşitlerini Ankara RE-AR Serigrafi malzemeleri firmasından temin edebilirsiniz.

1.2.2. SERİGRAFİ BASKI İÇİN ALÜMİNYUM YADA AHŞAP ÇERÇEVE

İpeğin gerilmesi için Ahşap ve Metal (Alüminyum) olmak üzere iki çeşit çerçeve kullanılır.

1.2.2.1. AHŞAP ÇERÇEVE

Ahşap hem hafif hem de kolay bulunabilen bir malzemedir. Çerçeve yapımı için en uygun malzeme çam ağacıdır. 

1.2.2.2. METAL ALÜMİNYUM ÇERÇEVE

Daha çok profesyonel amaçlı ve çok sayıda basılacak işlerde kullanılır. Dayanıklıdır, deforme olmaz, sudan etkilenmez.

1.2.3. RAGLELER

Serigrafi kalıbı üzerine konulan mürekkebi istenilen yüzeye aktarma işleminde kullanılan, ucu kauçuktan imal edilmiş alettir.

1.2.3.1. KENARLARI YUVARLATILMIŞ PROFİL

Kalın mürekkep film tabakası ve örtücü mürekkep gerektiren baskılarda kullanılır.

1.2.3.2. BİR KENARI DİK, ÖTEKİ KENARI EĞİK PROFİL

Cam, Seramik ve metal yüzeylere baskıda kullanılır.

1.2.3.3. SİVRİ UÇLU ‘V’ TİPİ PROFİL

Tam ve yarı otomatik serigrafi baskı makinelerinde ve silindirik baskı düzeneklerinde kullanılır. Bu tip bir profil elle yapılan baskılarda kullanılacak olursa sıyırgaç baskı ve elek yüzeyine tam dik olarak tutulmalıdır.

1.2.3.4. TAM YUVARLAK AĞIZ YAPILI PROFİL

Çok emici ve fazla mürekkep verilmesi gereken tekstil yüzeylere baskı için kullanılır.

1.2.3.5. KENARLARI DİK AÇILI PROFİL

Çok amaçlı ve yaygın olarak kullanılan bu profil cam, porselen, kağıt, karton, fiber, metal, pvc vb. gibi yüzeylerde ve ince çizgi ve tram gerektiren baskılarda kullanılır.

1.2.4. FİLM (POZİTİF)

Serigrafide foto şablonların oluşabilmesi için mutlaka önceden pozitiflerin hazırlanması gerekir. Pozitifler, eleğe alınması gereken, yani basılması gereken resmin, şeklin, yazının ya da fotoğrafın ışık geçiren bir 10 yüzey üzerine hazırlanmasıdır. Bu yüzey asetat, cam, film, aydınger vb. maddeler olabilir. Bunda önemli olan pozlama sırasında ışık geçiren yüzey üzerindeki tasarımın elek üzerinde ışık alan ve almayan alanlar meydana getirmesidir. Elek üzerindeki emülsiyonun ışık alan yerleri pozlama sırasında sabitleşir, ışık almayan yerler su ile yıkama esnasında açılır, çözülür. Bu çözülen ve açılan yerler basım aşamasında mürekkep geçecek ve görüntüyü oluşturacak olan yerlerdir. Bu nedenle pozitifler de serigrafide esas unsurlardan biridir.

1.2.5. EMÜLSİYONLAR

İpek baskı (serigrafi) yönteminde baskının gerçekleşebilmesi, çerçeveye gerilen elek üzerinde mürekkep geçiren ve geçirmeyen alanların oluşturulması ile mümkündür. Bu çalışmaya şablon veya kalıp hazırlama aşaması denir. Bu emülsiyonlar fabrikasyon olarak satıldığı gibi farklı kimyasal formülasyonlar kullanılarak elle de hazırlanabilir.

1.2.6. IŞIKLI MASA

Emülsiyon sürülmüş ipeğin kalıp haline gelmesi için baskı yapılacak işin güçlü bir ışıkla ipeğe aktarılması, pozlanması gerekir. Pozlama için, en altta ışık kaynağı, üstte ise kırılmayacak kalınlıkta bir cam bulunan sandıktan yararlanılır. Işığın cama olan uzaklığı üst yüzeyin köşegeninden büyük olmalıdır. Işıklı masanın iç yan yüzeyinin ışığı yutmayan, aksine yansıtan bir maddeyle (folyo, beyaz yağlıboya, beyaz bez, v.b.) kaplanmasında yarar vardır. Ayrıca bu yan yüzeylerde lambanın meydana getirdiği ısıyı dağıtacak havalandırma delikleri de bulunmalıdır. Işık kaynağı olarak masa genişliğine göre yeterli floresan lamba kullanıldığı gibi büyük Watt’lı özel foto lambaları da kullanılabilir. 

1.2.6.1. IŞIK CİNSİNE GÖRE POZLANDIRMA ŞASELERİ

• Akkor flamanlı lambalar: Evimizde kullandığımız lambalardır. Çok ince tungsten telinin (flaman) elektrik akımı ile kızıp akkor hâle gelmesi sonucunda çıkarmış olduğu ışıktır. Bazı lambaların içi beyaza boyanmıştır, bu lambalara da opal (süt beyazı) denir. • Floresan lambalar: Çok yaygın olarak kullanılmaktadır. Beyaz boya ile kaplanmış cam tüp içinde cıva buharı, elektrik akımının meydana getirdiği ışık oluşturan lambaya denir. Ayrıca gün ışığı renginde olanlar da vardır. 11 • Ultraviyole lambalar: Mor ışık veren bu lambalar fotopolimer kalıpların pozlandırılması için kullanılır. Floresan lamba biçiminde veya tüp biçiminde yapılır. Metal halojen lamba olarak da adlandırılır. Bu ışık kaynağı göze zararlı olduğu için yukarıdan ve yandan poz veren ışıklı masalarda koruma perdesi vardır. • Halojen lambalar (iyot kuarzt lamba): Bu lambalarda yüksek ısıya dayanıklı kuarzt cam tüpleri kullanılmıştır. Cam tüp içinde tungsten telinin elektrik akımı ile akkor hâline gelmesi ışığı meydana getirmektedir. 500–1000 t gücü vardır.

1.2.7. BASKI TEZGAHI

Serigrafi Baskı Tezgahı Yarı Otomatik Serigrafi Baskı Makinesi Tam Otomatik Serigrafi Baskı Makinesi Yarı Otomatik Çok Renkli Serigrafi Baskı Makinesi

1.2.8. KURUTMA TEZGAHI RAYK

Çalışma ortamının dar olduğu yerlerde çok sayıdaki baskıları kurutabilmek için üst üste tel raflardan oluşmuş bir kurutma tezgahına ihtiyaç vardır. Fakat duruma göre atölyeye ip gerip çamaşır mandallarıyla da kurutma ortamı yaratılabilir. Kurutma Tezgahları

1.3. SERİGRAFİ İPEĞİNİN GERDİRİLMESİ - İPEK GERME 

1.3.1. ELLE GERDİRME 1. İşe uygun çerçeve boyutunu belirleyin. • Çerçeve boyutunun iş alanı ölçülerine göre büyük olmasına dikkat edin. • Çerçeve yüzeyinin pürüzsüz olmasına dikkat edin. • Çerçeve kenarlarının 90˚ olmasına dikkat edin. 2. İşe uygun ipek (gaze) belirleyin. • Basılacak yüzeyin ve işin özelliklerini inceleyin. • İpek çeşitleri konusunu hatırlayın. • İpek numarasının işe uygun olmasına dikkat edin. 3. İpeği çerçeve ölçüsünde yırtın. 13 • İpeği işaretlenen yerden 1 cm kadar kesip elinizle yırtın. • İpek kenarlarının 90˚olmasına dikkat edin. • İpek ölçüsünün çerçeveden 1 cm kadar büyük olmasına dikkat edin. • Yırtılan ipeği bir süre ılık suda bekletin. 4. İpeği sol üst kenarından zımbalayın. • Gerdirme işlemini düz bir yüzeyde yapın. • Zımbalamanın 45˚ eğimle birbirini takip ederek yapılmasına dikkat edin. • İpeğin iplik yapısının çerçeveye paralel olmasına dikkat edin. 5. İpeği sağ alt kenarından zımbalayın. • Gerdirmenin düzgün olmasına dikkat edin. • Gazenin gerilmesinde ipliklerin paralelliğinin bozulmamasına dikkat edin. 6. Gerdirerek kısa kenarı zımbalayın. • Gerdirme pensesi kullanarak işini kolaylaştırabilirsin. 7. Gerdirerek uzun kenarı zımbalayın. • Gerdirilen ipeği parmak ucunla gerginlik kontrolü yapın. • Gerdirme penselerini işin durumuna göre çoğaltın. 8. Zımbalanmış bölgeyi çekiçle düzeltin. • Zımbaları iyice çakın. • Çakılan zımbaları parmak ucu ile kontrol edin. 9. Gerginlik kontrolü yapın. • Gerginlik miktarını parmak ucunu çerçeve içinde gezdirerek kontrol edin. • Fazla veya eksik gerdirme olan kısımları sökerek tekrar gerdirin. 10. Çerçeve kenarından taşan ipekleri kesin. • Taşan ipeği maket bıçağı ile düzgün olarak kesin. 11. Zımbalı bölgeyi yapıştırın. • Zımba tellerinin üzerine paslanmaması için vernik veya boya sürün. Şekil 15. Elle Germe İşleminde Kullanılan Pense ve Tel Zımba 1.3.2. MAKİNE İLE GERDİRME İpek germe işlemleri çoğunlukla elle yapılmakla beraber, büyük ölçekli üretimlerde ve endüstri haline gelmiş alanlarda özel germe makineleri kullanılır. Mekanik ve hidrolik düzeneklerle germe işlemi yapılırken eleklerin yüzde (%2-3) ile belirlenen germe payı iyi hesaplanmalı, eleğe aşırı gerginlik verilmemelidir. İpeğin fazla gerilmesi yapısının bozulmasına ve çabuk yıpranmasına neden olur. Eleğin çerçeveye tutturulmasında çabuk kuruyan yapıştırıcılar kullanılması gerekir.

1.3.2.1. MEKANİK İPEK GERME MAKİNESİ

İpek germe işlemi mekanik olarak yapılan makineleridir. RE-AR SERİGRAFİ MALZEMELERİ FİRMASINDAN BU İŞLEM İÇİN YARDIM ALINABİLİR.Kalıp ölçüsü çerçeveye göre ayarlanabilmektedir. Çerçeveye gerilecek ipeğin gerginliği hassas olarak istenildiği değerde yapılabilmektedir. Yeterli gerginliğe ulaşan ipek, çerçeveyle temas ettirilerek yapıştırılır.  İpeğin Makine İle Gerdirilmesi

1.3.2.2. PNOMATİK İPEK GERME MAKİNESİ

İpek germe işleminde gerginliği sağlayan aparat, hava ile çalışmaktadır. Germe işleminde çerçevenin ölçülerine göre 25 cm boyutunda aparatlardan grup oluşturularak aynı banda germe işlemi yapılır. Germe aparatı çift pistonlu olduğundan ipeği havada gerip çerçeveye yapıştırır. Makinenin kullanımı için kumanda paneline ihtiyaç vardır. Pnomatik ipek germe makinelerinin çalışma prensibi şöyledir: Mengeneler dokumayı sıkıca kavradıktan sonra basınçlı hava ile dışa çekerek çerçeve üzerine temas etmesini sağlar. Temas eden yüzeyler yapıştırılarak dokuma çerçeveye gerdirilmiş olur. Pnomatik İpek Germe Makinası

1.4. SERİGRAFİ BASKININ KULLANIM ALANLARI

Serigrafi tekniği sanatsal amaçlı kullanımın yanı sıra endüstriyel alanda da yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. Ambalaj ve paketleme fabrikalarında, silindirik yüzeylerde, cam şişelere tek ve çok renkli baskılar yapılarak malın daha dikkat çekici hale gelmesini sağlar. Tekstil baskısında, porselen baskısında, metal üzerine baskılarda serigrafi çokça kullanılmaktadır. Elektronik sanayisinde ise mikroçipler, elektronik devrelerin üzerine serigrafi tekniği ile basılarak asit indirme yapılmasında kullanılır. Resim 10. Serigrafi Baskı ile Hazırlanmış Elektronik Devre 15 Resim 11. Serigrafi Baskı ile Tekstil Baskısı 1.5. SERİGRAF BASKI ŞEKİLLERİ Serigrafi ile istenilen yüzeye göre farklı şekillerde baskı yapılabilir. 1.5.1. DÜZ YATAKLI Şekil 16. Düz Yataklı Serigrafi Baskı 1.5.2. DÜZDEN YUVARLAĞA (GÖVDE BASKISI) Şekil 17. Düzden Yuvarlağa Serigrafi Baskı 16 Şekil 18. Düzden Yuvarlağa Serigrafi Baskı 1.5.3. ROTATİF BASKI Şekil 19. Rotatif Serigrafi Baskı Şekil 20. Rotatif Serigrafi Baskı 17 Resim 12. Rotatif Serigrafi Baskı Şablonları 1.6. SERİGRAFİ BASKININ KENAR HATTI Serigrafi baskı ile basılan bir yazının kenarlarında düzensiz şekilde girinti çıkıntılar bulunur. Resim 13. Serigrafi Baskı Kenar hatları 1.7. SERİGRAFİ BASKI TEKNİĞİNİN AVANTAJ VE DEZAVANTAJI Serigrafi baskının avantajı, sıvıların ve gazların dışındaki yüzeylere, çok büyük ebattaki yüzeylere ve düz olmayan yüzeylere baskı yapılabilmesidir. Serigrafi baskının dezavantajı ise baskı hızının diğer baskı tekniklerine göre daha yavaş olmasıdır. 18 2. TİFDRUK BASKI TEKNİĞİ Tifdruk kelimesi Almanca tief (çukur) ve druck (baskı) kelimelerinin birleşimi sonucu oluşmuş olup çukur baskı demektir. İş olan yerlerin çukurda, iş olmayan yerlerin yüksekte olduğu baskı tekniğidir. Baskı malzemesi görüntüyü direkt gravür silindirinden alır. Şekil 21. Tifdruk Baskı Tekniği Silindir yüzeyinden daha derinde kalan görüntülü (iş olan) alanlardaki mürekkebin basınçla baskı malzemesi üzerine aktarılması esasına dayanır. Baskıdan hemen önce gravür (oyma) silindirinin tamamı mürekkeplendirilir. Hemen sonra sıyırıcı bir bıçak (Dr. Blade) tarafından fazlalıklar alınır. Çukurda kalan mürekkep baskı altı malzemesine aktarılır. Şekil 22. Tifdruk Baskı Tekniği Tifdruk (baskı) aynı zamanda Çukur Baskı, Gravür (Baskı), Rotogravür olarak da bilinir. Bu baskı tekniğinin en büyük özelliği birinci baskı ile bir milyonuncu baskının aynı renk değerlerinde olmasıdır. Bu özelliğinden dolayı baskı tirajının çok fazla olduğu işlerde (özellikle esnek/plastik ambalaj sektöründe) çokça tercih edilir. Görüntü, bakır gravür silindiri (baskı kalıbı) üzerine lazer tekniği ile oyulur. Bakır gravür silindiri, baskı malzemesi görüntülendikten sonra baskı dayanıklılığı için elektroliz yöntemiyle çelik kaplanır. 19 Şekil 23. Tifdruk Gravür Silindirinin Görüntülenmesi Resim 14. Tifdruk Gravür Silindirine Görüntünün İşlenmesi Şekil 24. Tifdruk Gravür Silindiri Şekil 25. Tifdruk Gravür Silindirinin Elektroliz Yöntemiyle Kromla Kaplanması Resim 15. Baskıya Hazır Tifdruk Gravür Silindiri Şekil 26. Tifdruk Baskıda Nokta Derinliğinin Baskıya Etkisi Tifdruk baskıda tram yoğunluğu farkı tram hücresinin derinlik farkı ile oluşturulur. Koyu tonlar daha derin, açık tonlar ise daha az derindir. Koyu tonlarda bilgisayardan gravür oyucu (elmas) kafaya gönderilen elektrik sinyali daha fazla olduğundan oyucu kafa daha güçlü şekilde vurur ve sonuçta daha derin çukur (gravür) oluşur. Açık tonlarda ise bilgisayardan gravür oyucu (elmas) kafaya gönderilen elektrik sinyali daha az olduğundan oyucu kafa daha güçsüz şekilde vurur ve sonuçta daha az derin çukur (gravür) oluşur. Oyucu kafanın vuruş gücü tram yoğunluğunu oluşturur. Oyucu kafanın vurmasından (oymasından) dolayı tifdruk tram hücreleri ‘elmas/baklava’ şeklinde ifade edilir. 

TEKLİF FORMU